De formatie in Soest komt langzaam op gang. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart ligt het politieke landschap volledig open. Dat maakt de onderhandelingen complexer dan in voorgaande jaren.
Grootste partij, maar geen duidelijke winnaar
Soest2002 kwam als grootste partij uit de bus met zes zetels. Daarna volgen GroenLinks/PvdA met vijf zetels en de VVD met vier. Toch is er geen duidelijke winnaar. De verschillen tussen partijen zijn klein en meerdere middenpartijen bezetten drie zetels. Daardoor heeft geen enkel blok vanzelf de meerderheid.
Versnippering bemoeilijkt coalitie
De gemeenteraad telt 29 zetels. Voor een meerderheid zijn er minimaal 15 nodig. Maar geen enkele combinatie van twee of drie partijen haalt dat aantal eenvoudig. Dat betekent dat er brede coalities nodig zijn. Daarbij moeten partijen met uiteenlopende standpunten samenwerken. Vooral op thema’s als woningbouw, natuur en voorzieningen liggen de meningen ver uit elkaar.
Veel partijen aan tafel
In totaal deden twaalf partijen mee aan de verkiezingen. Naast de grotere partijen spelen ook middelgrote en kleinere fracties een sleutelrol. Denk aan D66, POS en GGS. Zij kunnen het verschil gaan maken bij het vormen van een meerderheid.
Dit zorgt ervoor dat vrijwel elke partij nodig kan zijn in de onderhandelingen. De kans op een traditionele coalitie met drie partijen lijkt daardoor klein.
Eerste verkenningen gestart
Na de verkiezingen zijn de eerste gesprekken inmiddels gestart. Fractievoorzitters verkennen mogelijke samenwerkingen en inhoudelijke raakvlakken.
Daarbij wordt gekeken naar stabiele combinaties die niet alleen een meerderheid hebben, maar ook inhoudelijk bij elkaar passen. Transparantie en samenwerking zijn daarbij belangrijke uitgangspunten, zo bleek eerder al in de voorbereiding op de nieuwe bestuursperiode.
Inhoudelijke verschillen blijven groot
De grootste uitdagingen liggen op inhoud. Partijen verschillen sterk van mening over onder meer woningbouwlocaties, behoud van groen en de rol van inwoners bij besluitvorming.
Juist deze thema’s speelden ook een grote rol tijdens de verkiezingen. Dat maakt compromissen noodzakelijk, maar niet eenvoudig.
Verwachting: lange formatie
Door de versnipperde uitslag en de inhoudelijke verschillen lijkt de kans groot dat de formatie langer duurt dan gebruikelijk.
Een brede coalitie met vier of meer partijen ligt voor de hand. Daarmee ontstaat mogelijk een stabiel bestuur, maar ook een college dat voortdurend moet zoeken naar compromissen. Voor inwoners betekent dit voorlopig vooral één ding: nog even wachten op duidelijkheid over het nieuwe bestuur van Soest.
