Er was een tijd dat je door een gemiddelde Nederlandse straat liep alsof je door een stemhokje wandelde.
Achter elk raam een politieke bekentenis: een PvdA-roos tussen de geraniums, een VVD-logo naast de vitrages en voor de echte fijnproevers die legendarische PSP-poster met een naakte vrouw en een koe, subtiel balancerend tussen seksuele vrijheid en agrarische romantiek. Vandaag de dag tref je in Soesterberg vooral jaloezieën en lamellen. Dicht, neutraal en onschuldig. Alsof de hele buurt collectief heeft besloten dat politieke voorkeur net zo privé is als het wachtwoord van jouw wifi.
Zwevende kiezers en vastgelijmde posters
Volgens politicologen is de raamposter ten onder gegaan aan de opkomst van de zwevende kiezer. Die wil zich niet vastleggen, laat staan met plakband. Want stel je voor: je hangt vandaag een poster op en morgen heb je een podcast geluisterd. Of erger: een debat gezien. De moderne kiezer beslist laat, twijfelt lang en shopt partijen alsof het sneakers zijn. En sneakers zet je ook niet zes weken van tevoren in de etalage.
Angst, argwaan en afplakplastic
Daarnaast speelt angst een rol. Een verkiezingsposter achter het raam is niet langer een vrolijke uitnodiging tot gesprek, maar een potentieel doelwit. Politieke voorkeur is geen mening meer, maar een risicoanalyse. Waar je vroeger hooguit een boze buurman kreeg die “dat van vroeger beter” vond, krijg je nu mogelijk een boze tweet, een dreigende sticker of een voorwerp naar jouw hoofd geslingerd. De poster is blijkbaar gesneuveld in de strijd tussen veiligheid en zichtbaarheid.
Sociale media: de nieuwe vensterbank
Waarom een poster ophangen als je ook een profielfoto kunt aanpassen? Op sociale media kan men zich politiek uiten zonder de fysieke consequenties van regen, zonlicht of buren met sterke meningen. Online steun is vluchtig, filterbaar en belangrijker te verwijderen. Een poster moet je losscheuren. Een post wis je tussen twee cappuccino’s door.
Helpt een raamposter eigenlijk?
Het eerlijke antwoord: Nee. Posters winnen geen stemmen. Ze winnen hooguit een moreel gelijk bij het ontbijt. Ze zeggen niet “stem op mij”, maar “kijk eens hoe principieel ik ben”. Wil je echt stemmen winnen, dan moet je aanbellen. Praten en luisteren. En dat is natuurlijk veel vermoeiender dan een A3’tje ophangen op het raam.
De stille straat als politiek symbool
De lege ramen van vandaag vertellen misschien meer dan alle posters van vroeger. Ze tonen een samenleving die voorzichtig is geworden, afwachtend, en vooral: moe. De raamposter is nog niet verdwenen. Hij is bijna met pensioen gegaan. Net als de kiezer die hem ooit ophing. Maar voor inwoners die wel willen praten over de toekomst?
Kom naar het debat op 7 maart
Geen posters, maar wel praten! Meng je in de discussie tijdens het verkiezingsdebat in Soesterberg op 7 maart.
In de column “De Kritische Noot” laten we (gast)auteurs aan het woord over de aankomende gemeenteraadsverkiezingen 2026 in de gemeente Soest.
