Hoe zag de beroemde route tussen Utrecht en Amersfoort er vroeger uit? En welke rol speelde Soesterberg daarin?
Tijdens de maandelijkse bijeenkomst ‘Soesterberg toen en nu’ staat woensdag 20 mei het thema ‘De Wegh der Weegen’ centraal. De bijeenkomst wordt georganiseerd door SWOS Soesterberg en vindt plaats in SCC De Basis.
De historische weg, tegenwoordig bekend als de N237, was eeuwenlang een belangrijke verbinding tussen Utrecht en Amersfoort. Tot de opening van de A28 in 1986 reed vrijwel al het verkeer nog dwars door Soesterberg. Daardoor kreeg de route grote betekenis voor het dorp en de regio.
Van zandweg tot drukke verkeersroute
De Wegh der Weegen werd al in 1653 aangelegd. Oorspronkelijk was het een zandweg voor paard en wagen, aangelegd over de heide. Later groeide de route uit tot een belangrijke verkeersader in het midden van het land.
Na de bestrating rond 1800 veranderde de weg in een tolweg. Dat bleef ruim een eeuw zo. Tegenwoordig is de historische route een provinciale weg met de aanduiding N237, maar veel sporen uit het verleden zijn nog altijd zichtbaar.
Tijdens de presentatie wordt ook aandacht besteed aan het oorspronkelijke ontwerp van architect Jacob van Campen. Zijn plannen moesten van de route een indrukwekkende laan maken met buitenplaatsen langs de weg.
Historische vakken nog steeds herkenbaar
Bijzonder aan De Wegh der Weegen is de historische vakverdeling. De weg werd destijds verdeeld in 23 kavels van honderd roeden breed en vijftig roeden diep aan beide zijden van de route.
De kavels werden gratis uitgegeven. Daar stond wel een verplichting tegenover: eigenaren moesten het aangrenzende deel van de weg onderhouden. De scheiding tussen de verschillende vakken, de zogenoemde sorties, is op sommige plekken nog steeds herkenbaar in het landschap.
De bedoeling was om langs de volledige route statige buitenplaatsen te bouwen. Daar bleek in de zeventiende eeuw echter onvoldoende belangstelling voor. Daardoor bleef een groot deel van het gebied lange tijd onbebouwd.
Pas na 1900 verschenen op verschillende kavels alsnog woningen en buitenplaatsen. In de loop der jaren verdwenen sommige landhuizen of kregen ze een andere functie. Ook zijn veel kavels later opgesplitst, onder meer in Soesterberg zelf.
Jan de Mos leidt de bijeenkomst
Tijdens de bijeenkomst neemt gespreksleider Jan de Mos bezoekers mee langs alle 23 historische vakken van De Wegh der Weegen. Daarbij komen zowel het verleden als het huidige landschap aan bod.
De bijeenkomst ‘Soesterberg toen en nu’ vindt plaats op woensdag 20 mei 2026 van 10.30 tot 12.30 uur in de grote zaal van SCC De Basis aan het Den Berghplein 1 in Soesterberg. De zaal opent om 10.15 uur.
De toegangsprijs bedraagt 3 euro per persoon. Aanmelden is niet nodig. Voor vragen kunnen geïnteresseerden contact opnemen met Jan de Mos via jmdemos@kpnmail.nl.
